مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010Identity Regeneration of Metropolitan Gardens Based on the Moral Principles of Religious Worldviewsبازآفرینی هویتی باغات کلان‌شهرها براساس اصول اخلاقی جهان‌بینی‌های مذهبی130faمرجانکریم‌پور شیرازیدانشجوی دکتری گروه شهرسازی دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.حسینکلانتری خلیل‌آباداستاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، جهاددانشگاهی، تهران، ایران.0000-0002-5262-8065 محمدرضارضاییاستادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.2023424Problem Statement: The extensive destruction of metropolitan gardens in recent decades has led to the development and implementation of a wide range of plans, programs, and actions. Influenced by economic, social, cultural, and political factors, these initiatives encompass diverse approaches, ranging from sustainable development-based conservation to profit-driven economic growth, and have generated varied consequences and reactions. In this context, regeneration, as an approach integrating economic, social, and environmental dimensions while emphasizing the role of identity in redefining the status of gardens, forms the focus of this study. Objectives and Research Question: The study aims to comparatively examine the religious origins of attitudes and behaviors toward metropolitan gardens, their effects on the formation and transformation of these gardens, and the extraction of principles derived from religious worldviews for garden regeneration. The central research question is: What is the relationship between religious attitudes and human behavior toward gardens, and how has this relationship evolved within the contexts of history and economic, social, political, and climatic conditions? Research Method: This qualitative study employs a documentary-library research method and a comparative approach. It analyzes the concepts shaping attitudes toward gardens, their formation processes, roles and functions, and their interaction with metropolitan contexts, examining these elements from the perspectives of various religious traditions and across historical periods, while considering the influence of economic, social, political, and climatic factors. Findings and Conclusions: The findings indicate that religious attitudes have influenced the meaning, status, roles, and functions of gardens, as well as their relationship with the urban environment. These relationships have undergone transformations over time through their interaction with economic, social, political, and climatic conditions. Accordingly, the revival and reinterpretation of past values can provide a basis for formulating principles for the regeneration of metropolitan gardens under contemporary conditions. Originality: This research links the comparative study of religious worldviews and the transformations of gardens with a metropolitan regeneration approach and derives fundamental principles for reinterpreting past values in addressing the contemporary challenge of garden destruction.تخریب گسترده باغات کلان&zwnj;شهرها در دهه&zwnj;های اخیر، طراحی و اجرای دامنه وسیعی از طرح&zwnj;ها، برنامه&zwnj;ها و اقدامات را به&zwnj;دنبال داشته که تحت تأثیر ویژگی&zwnj;های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، رویکردهای متفاوتی از حفاظت مبتنی بر توسعه پایدار تا رشد اقتصادی سودمحور را دربرمی&zwnj;گیرند و پیامدها و واکنش&zwnj;های مختلفی را ایجاد کرده&zwnj;اند. در این میان، بازآفرینی به&zwnj;عنوان رویکرد دربرگیرندۀ ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیط&zwnj;زیستی، با تأکید بر نقش هویت در بازتعریف جایگاه باغات، مورد توجه این پژوهش قرار گرفته است. هدف پژوهش، بررسی مقایسه&zwnj;ای خاستگاه مذهبیِ نگرش و رفتار نسبت به باغات کلان&zwnj;شهرها و تأثیرات آن بر شکل&zwnj;گیری و تحولات این باغات و استخراج اصول جهان&zwnj;بینی مذهبی بازآفرینی باغات کلان&zwnj;شهرهاست. سؤال اصلی پژوهش یافتن ارتباط میان نگرش ادیان و رفتار انسان&zwnj;ها با باغات و نحوه شکل&zwnj;گیری این ارتباط در بستر تاریخ و شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اقلیمی است. پژوهش کیفی با روش اسنادی - کتابخانه&zwnj;ای و رویکرد تطبیقی انجام شده است؛ مفاهیم شکل&zwnj;دهندۀ نگرش به باغات، فرآیند شکل&zwnj;گیری، نقش و کارکرد آنها و تعامل باغات با کلان&zwnj;شهرها، از دیدگاه مذاهب مختلف و در ادوار تاریخی تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اقلیمی بررسی و تحلیل شده است. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد نگرش&zwnj;های مذهبی در شکل&zwnj;دهی به معنا، جایگاه، نقش و کارکرد باغ و رابطه آن با محیط شهری مؤثر بوده&zwnj; و این روابط در تعامل با شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اقلیمی در طول زمان دستخوش تحول شده&zwnj;اند. براین&zwnj;اساس، احیاء و بازتفسیر ارزش&zwnj;های گذشته می&zwnj;تواند مبنایی برای تدوین اصول بازآفرینی باغات کلان&zwnj;شهری در شرایط معاصر باشد. پژوهش در پیوند دادن مطالعه تطبیقی جهان&zwnj;بینی&zwnj;های مذهبی و تحولات باغات با رویکرد بازآفرینی کلان&zwnj;شهرها و استخراج اصول مبنا برای بازخوانی ارزش&zwnj;های گذشته در مواجهه با چالش معاصر تخریب باغات است.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/41976

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010Re-reading the Iranian-Islamic Utopia in the Thought of Ayn al-Quzat Hamadaniبازخوانی آرمان‌شهر ایرانی - اسلامی در اندیشه عین‌القضات همدانی3153faحمیدرضاصارمیدانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.0000-0002-3625-7268ثریافرجیدانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0009-0004-3993-025320251123<div id="chat-response-message-f66195ff-f7e8-491d-a83c-fbf880df4b6b" class="chat-response-message"> <div class="chat-response-message-right" data-spm-anchor-id="a2ty_o01.29997173.0.i1.251855fbeUlTae"> <div class="response-message-content t2t phase-answer"> <div class="custom-qwen-markdown"> <div class="qwen-markdown qwen-markdown-loose"> <div class="qwen-markdown-paragraph" data-spm-anchor-id="a2ty_o01.29997173.0.i3.251855fbeUlTae"> The crisis of meaning and the disruption of identity in contemporary cities have heightened the necessity of re-reading the intellectual heritage of Islamic-Iranian civilization. ʿAyn al-Quḍāt Hamadānī, a prominent mystic of the 5th and 6th centuries AH, has been neglected in urban studies despite his eminent position in the history of mysticism. This interdisciplinary research seeks to re-read the components of utopia in his book Tamhīdāt. This is a fundamental study employing thematic analysis. Data were collected by examining the complete text of Tamhīdāt as the primary source and 28 related studies as secondary sources, and were analyzed in three analytical steps (extraction of concepts, clustering of themes, and formulation of the macro-structure). The findings reveal that ʿAyn al-Quḍāt's utopia, known as "Maqʿad Ṣidq" (Seat of Truth), is a supra-material city structured in four realms: physical-symbolic (manifestation of beauty, symbolic language, the sovereignty of light, unity in multiplicity, the imaginal world, anti-habitualism, and form-representation), socio-cultural (love, annihilation of the self, self-knowledge, perceptual hierarchies, and intuitive knowledge), political-managerial (divine justice and the wilāya of the spiritual guide), and economic (asceticism and liberation from worldly attachments). These realms are organized within a three-layered conceptual model (ontological foundations, transformation mechanisms, concrete manifestations), with the ultimate goal of cultivating the "Perfect Man" (al-Insān al-Kāmil). This re-reading demonstrates that theoretical mysticism, particularly the works of ʿAyn al-Quḍāt, can serve as an inspiring source for rethinking the dimensions of meaning and identity of contemporary Islamic-Iranian cities. </div> </div> </div> </div> </div> </div>بحران معنا و گسست هویتی در شهرهای معاصر، ضرورت بازخوانی میراث فکری تمدن اسلامی - ایرانی را دوچندان کرده است. عین&zwnj;القضات همدانی، عارف برجسته سده&zwnj;های پنجم و ششم هجری، با وجود جایگاه رفیع در تاریخ عرفان، در مطالعات شهری مغفول مانده است. این پژوهش با رویکردی میان&zwnj;رشته&zwnj;ای در پی آن است که مؤلفه&zwnj;های آرمان&zwnj;شهر را در کتاب «تمهیدات» او بازخوانی کند. پژوهش حاضر از نوع بنیادی و با روش تحلیل مضمون است. داده&zwnj;ها از طریق بررسی متن کامل «تمهیدات» به&zwnj;عنوان منبع دست&zwnj;اول و ۲۸ پژوهش مرتبط گردآوری و در سه گام تحلیلی (استخراج مفاهیم، خوشه&zwnj;بندی مضامین، و تدوین ساختار کلان) تحلیل شدند. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که آرمان&zwnj;شهر عین&zwnj;القضات، موسوم به «مقعد صدق»، شهری فرامادی است که در چهار ساحت کالبدی-نمادین (تجلی جمال، زبان رمزآلود، حاکمیت نور، وحدت در کثرت، عالم مثال، عادت&zwnj;ستیزی، و صورت&zwnj;نمایندگی)، اجتماعی-فرهنگی (عشق، فنای نفس، خودشناسی، سلسله&zwnj;مراتب ادراکی، و معرفت شهودی)، سیاسی-مدیریتی (عدالت الهی و ولایت پیر) و اقتصادی (زهد و رهایی از تعلقات) صورت&zwnj;بندی می&zwnj;شود. این ساحت&zwnj;ها در یک مدل مفهومی سه&zwnj;لایه&zwnj;ای (مبانی هستی&zwnj;شناختی، مکانیزم&zwnj;های تبدیل، مصادیق عینی) سازماندهی شده&zwnj;اند و غایت آن&zwnj;ها تربیت «انسان کامل» است. این بازخوانی نشان می&zwnj;دهد که عرفان نظری، به&zwnj;ویژه آثار عین&zwnj;القضات، می&zwnj;تواند منبعی الهام&zwnj;بخش برای بازاندیشی در ابعاد معنایی و هویتی شهرهای ایرانی-اسلامی معاصر باشد.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/52173

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010Investigating the Role and Position of Privacy in Iranian Housing Architecture Studies Case Study: Scientific and Research Articles Published from 2007 to 2024واکاوی نقش و جایگاه محرمیّت در مطالعات معماری مسکن ایران (نمونه موردی: مقالات علمی و پژوهشی منتشرشده از سال 1386 تا 1403)5577fa سیدحسین حسینیدانشجوی دکتری، گروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران.0009-0005-6259-5470رضا میرزائیاستادیار، گروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران0000-0001-8769-0275سید مهدیمداحیاستادیار، گروه معماری، موسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران.0000-0002-7498-59362026131<h3 style="text-align: left;">The concept of privacy, as one of the fundamental components of Iranian-Islamic culture, has played a decisive role in shaping traditional Iranian housing architecture. However, contemporary transformations, including economic pressures and the tendency toward Western residential patterns, have led to diminished attention to this principle in contemporary housing design. This study aims to investigate the role and position of the concept of privacy in Iranian housing architecture studies through a systematic review of scientific and research articles published between 2007 and 2024. Following an initial search and screening of domestic bibliographic databases, 42 eligible articles were selected and quantitatively analyzed using Comprehensive Meta-Analysis (CMA2) software. The findings indicate a prominent position and a strong, statistically significant effect of privacy (effect size = 3.317) in research articles in this field. Subgroup analyses showed that qualitative and comparative studies yielded the largest effect sizes in estimating the importance of privacy. In addition, interview-based data collection methods demonstrated greater depth in revealing the subjective and experiential dimensions of this concept. Despite the extensive confirmation of the role of privacy, research gaps were identified, including an excessive focus on traditional housing, insufficient attention to contemporary residential spaces, and the absence of standardized quantitative indicators for measuring privacy under new residential conditions. The findings emphasize the need to extend research to contemporary housing contexts and to develop integrated analytical tools.</h3>مفهوم محرمیّت به&zwnj;عنوان یکی از ارکان اصلی فرهنگ ایرانی-اسلامی، نقش تعیین&zwnj;کننده&zwnj;ای در شکل&zwnj;گیری معماری مسکن سنّتی ایران داشته است. با وجود این، تحوّلات معاصر ازجمله فشارهای اقتصادی و گرایش به الگوهای سکونت غربی، باعث کمرنگ&zwnj;شدن توجّه به این اصل در طرّاحی مسکن امروز شده&zwnj;اند. این پژوهش با هدف واکاوی نقش و جایگاه مفهوم محرمیّت در مطالعات معماری مسکن ایران، به مرور نظام&zwnj;مند مقالات علمی-پژوهشی منتشرشده در بازۀ زمانی ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۳ می&zwnj;پردازد. پس از جستجو و غربالگری اولیه در پایگاه&zwnj;های اِسنادی داخلی، ۴۲ مقاله واجدشرایط انتخاب و با استفاده از نرم&zwnj;افزار CMA2 مورد تحلیل کمّی قرار گرفتند. یافته&zwnj;ها حاکی از جایگاه برجسته و اثرگذاری قوی و معنادار محرمیّت (با اندازة اثر ۳.۳۱۷) در مقاله&zwnj;های پژوهشی این حوزه است. تحلیل زیرگروه&zwnj;ها نشان داد پژوهش&zwnj;های کیفی و با رویکرد تطبیقی، بیش&zwnj;ترین اندازة اثر را در برآورد اهمیّت محرمیّت داشته&zwnj;اند. هم&zwnj;چنین، روش&zwnj;های گردآوری داده مبتنی&zwnj;بر مصاحبه، عمق بیش&zwnj;تری در آشکارسازی ابعاد ذهنی و تجربی این مفهوم نشان دادند. با وجود تأیید گستردۀ نقش محرمیّت، شکاف&zwnj;های پژوهشی ازجمله تمرکز بیش&zwnj;ازحد بر مسکن سنّتی، کم&zwnj;توجّهی به فضاهای معاصر و نبود شاخص&zwnj;های استاندارد کمّی برای سنجش محرمیّت در شرایط جدید سکونت شناسایی شد. نتایج بر ضرورت گسترش مطالعات به بسترهای مسکن معاصر و توسعة ابزارهای تحلیلی تلفیقی تأکید دارد.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/52861

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010The Evolution of the Logic of Spatial Production: From Communal Nexus to Network Logic and the Reconceptualization of Human Urbanityتحول منطق تولید فضا در شهر: از پیوند زیست‌جمعی تا منطق شبکه‌ای و بازاندیشی مدنیت انسانی79100faحسنی الساداتشمس دولت‌آبادیاستادیار، گروه معماری، دانشکده هنرو معماری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.0000-0002-1215-0765202628Throughout history, the city has evolved not merely as a collection of built environments but as a reflection of lived experiences, epistemic systems, and the prevailing logic of power and technology. In pre-modern cities, space maintained an organic nexus with meaning, ritual, and community, where urbanity (civitas) was reproduced through presence, collective memory, and face-to-face interactions. The advent of modernity and the Industrial Revolution fractured this linkage, redefining the city within the frameworks of instrumental rationality, functionalist planning, and the commodification of space. While this transformation yielded advancements in infrastructure and urban efficiency, it simultaneously precipitated the erosion of the human lifeworld and a crisis of urbanity. In recent decades, the proliferation of digital technologies, data-driven governance, and the networking of social relations have propelled the city into a new phase. Here, physical and virtual spaces are inextricably intertwined, and a “network logic” has superseded antecedent paradigms. While this condition offers nascent capacities for participation, accessibility, and the reimagining of spatial organization, it concurrently engenders the risk of reproducing inequality, surveillance, and social exclusion through technocratic modalities. Drawing upon documentary analysis and a theoretical synthesis of both classical and contemporary texts, this research constructs a conceptual framework for the evolution of the logic of spatial production—from the pre-modern city to the contemporary technological city. By integrating theories from Lefebvre, Weber, Simmel, Mumford, Harvey, and Castells with contemporary approaches to urban living, a tripartite conceptual model—encompassing the logics of “nexus,” “disjunction,” and “networking”—is proposed. The findings demonstrate that the restoration of human urbanity in the technological age lies neither in the negation of technology nor in its uncritical acceptance, but in the critical appropriation of technology to re-establish the linkage between space, society, and meaning. This framework establishes a theoretical foundation for empirical studies, urban policy-making, and a critical evaluation of the “smart city” discourse.شهر در طول تاریخ نه تنها به&zwnj;عنوان مجموعه&zwnj;ای از فضاهای ساخته&zwnj;شده، بلکه به&zwnj;مثابه بازتابی از شیوه&zwnj;های زیستن، نظام&zwnj;های معرفتی و منطق&zwnj;های مسلط قدرت و فناوری شکل گرفته است. در شهرهای پیشامدرن، فضا در پیوندی ارگانیک با معنا، آیین و اجتماع قرار داشت و مدنیت بر پایه حضور، حافظه جمعی و روابط چهره&zwnj;به&zwnj;چهره بازتولید می&zwnj;شد. همراه ظهور مدرنیته و انقلاب صنعتی، این پیوند از بین رفت و شهر در چارچوب عقلانیت ابزاری، برنامه&zwnj;ریزی کارکردگرا و کالایی&zwnj;شدن فضا بازتعریف شد. هرچند این تحول، توسعه زیرساخت&zwnj;ها و کارایی شهری را به همراه داشت، اما به ضعیف&zwnj;شدن زیست&zwnj;جهان انسانی و بحران مدنیت انجامید. در دهه&zwnj;های اخیر، گسترش فناوری&zwnj;های دیجیتال، داده&zwnj;محوری و شبکه&zwnj;ای&zwnj;شدن روابط، شهر را وارد مرحله&zwnj;ای تازه کرده است. در این مرحله فضاهای فیزیکی و مجازی درهم&zwnj;تنیده شده و منطق «شبکه&zwnj;ای» جایگزین الگوهای قبل شده است. وضعیت مذکور، در عین ایجاد ظرفیت&zwnj;هایی نو برای مشارکت، دسترسی و بازاندیشی در سازمان فضایی، خطر ایجاد مجدد نابرابری، نظارت و حذف اجتماعی را در قالب فناورانه در پی دارد. پژوهش با اتکا به تحلیل اسنادی و سنتز نظری متون کلاسیک و معاصر، چارچوبی مفهومی برای تحول منطق تولید فضا از شهر پیشامدرن تا شهر فناورانه معاصر فراهم می&zwnj;کند. با تلفیق نظریه&zwnj;های لوفور، وبر، زیمل، ممفورد، هاروی، کاستلز و رویکردهای معاصر زیست&zwnj;شهری، مدلی مفهومی سه&zwnj;سطحی شامل منطق «پیوند»، «گسست» و «شبکه&zwnj;ای» ارائه می&zwnj;شود. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که احیای مدنیت انسانی در عصر فناوری نه در نفی تکنولوژی و نه در پذیرش بی&zwnj;چون&zwnj;وچرای آن، بلکه در هدایت انتقادی فناوری و بازپیوند میان فضا، اجتماع و معنا امکان&zwnj;پذیر است. این چارچوب قادر است مبنایی نظری برای مطالعات تجربی، سیاست&zwnj;گذاری شهری و ارزیابی انتقادی گفتمان شهر هوشمند فراهم کند.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/52975

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010Assessing the Vitality of Women in Urban Environments from the Perspective of Architectural Design Quality Case Study: Public Spaces of Hamedan Cityسنجش سرزندگی زنان در محیط‌های شهری ازمنظر کیفیت طراحی معماری (نمونه موردی: فضاهای عمومی شهر همدان)101116fa رویا صادقی فرشتهاستادیار ، گروه معماری، دانشکده توسعه و آبادانی دکتراقبالی،موسسه آموزش‌عالی‌عمران‌و توسعه،همدان،ایران.0000-0003-2816-5926نازنینزمانیدانش‌آموخته، گروه معماری، دانشکده توسعه و آبادانی دکتراقبالی،موسسه آموزش‌عالی‌عمران‌و توسعه،همدان،ایران.2026221Women’s vitality in urban public spaces is an important indicator of urban quality of life and social sustainability, as it contributes to social presence, urban interaction, and equitable use of public environments. Despite its significance, there is still limited understanding of how different dimensions of architectural design quality influence women’s vitality in Iranian cities. This study aims to assess women’s vitality in urban environments from the perspective of architectural design quality, with a focus on public spaces in Hamedan. The research is applied in purpose and descriptive-correlational in method. First, the key indicators of architectural design quality were extracted through a systematic review of the literature and classified into five dimensions: physical, social, psychological, environmental, and functional. Then, the required data were collected through a researcher-made questionnaire and field survey among women using public spaces in Hamedan. The validity of the instrument was confirmed by expert judgment, and its reliability was verified using Cronbach’s alpha coefficient. The data were analyzed using SPSS. The findings indicated a positive and significant relationship between architectural design quality and women’s vitality. The results also showed that all five dimensions of architectural design quality are associated with women’s vitality; however, the psychological, social, and functional dimensions play a more prominent role in explaining it. Accordingly, improving the architectural design quality of public spaces through simultaneous attention to physical, social, psychological, environmental, and functional dimensions can enhance women’s presence, satisfaction, and vitality in urban environments.سرزندگی زنان در فضاهای عمومی شهری یکی از شاخص&zwnj;های مهم کیفیت زندگی شهری و پایداری اجتماعی محسوب می&zwnj;شود و نقش تعیین&zwnj;کننده&zwnj;ای در ارتقای حضور اجتماعی، تعاملات شهری و بهره&zwnj;مندی برابر از فضاهای عمومی دارد. با وجود اهمیت این موضوع، هنوز شناخت جامعی از تأثیر ابعاد مختلف کیفیت طراحی معماری بر سرزندگی زنان در شهرهای ایران وجود ندارد. مقاله حاضر براساس پژوهشی با هدف سنجش سرزندگی زنان در محیط&zwnj;های شهری ازمنظر کیفیت طراحی معماری و شناسایی ابعاد مؤثربر آن در فضاهای عمومی شهر همدان تدوین شده است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، توصیفی-همبستگی است. در مرحله نخست، شاخص&zwnj;های مؤثربر کیفیت طراحی معماری از طریق مرور نظام&zwnj;مند منابع موجود استخراج و در پنج بعد کالبدی، اجتماعی، روان&zwnj;شناختی، محیط زیستی و کارکردی طبقه&zwnj;بندی شدند. سپس داده&zwnj;های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق&zwnj;ساخته و پیمایش میدانی در میان زنان استفاده&zwnj;کننده از فضاهای عمومی شهر همدان گردآوری شد. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید و داده&zwnj;ها با استفاده از نرم&zwnj;افزار SPSS تحلیل شد. نتایج نشان می&zwnj;دهد بین کیفیت طراحی معماری و سرزندگی زنان رابطة مثبت و معناداری وجود دارد و تمامی ابعاد پنج&zwnj;گانه کیفیت طراحی معماری بر سرزندگی زنان تأثیرگذار هستند. در این &zwnj;میان، ابعاد روان&zwnj;شناختی، اجتماعی و کارکردی نقش برجسته&zwnj;تری در تبیین سرزندگی زنان دارند. بر این &zwnj;اساس، ارتقای کیفیت طراحی معماری فضاهای عمومی از طریق توجه هم&zwnj;زمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی، روان&zwnj;شناختی، محیط&zwnj; زیستی و کارکردی می&zwnj;تواند زمینة افزایش حضور، رضایت و سرزندگی زنان در محیط&zwnj;های شهری را فراهم آورد.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/53179

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریمطالعات شهر ایرانی-اسلامی2228-639X166220261010Assessing Urban Façades and Townscape Based on Islamic Jurisprudential Principles Case Study: Eram Street in the Vicinity of the Shrine of Hazrat Masoumeh (S) Qom ارزیابی نما و سیمای شهری براساس قواعد فقهی مطالعه موردی: خیابان ارم، محدوده حرم حضرت معصومه (س) در شهر قم117144faحامدحیاتیاستادیار، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران.0000-0002-6249-0549عارفعباسیدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. 202661Islamic jurisprudence, as a systematic body of knowledge, provides an effective framework for developing criteria to guide and regulate urban space. The contemporary crisis of urban townscape and the growing departure from authentic spatial patterns have further underscored the need to assess the conformity of building façades with jurisprudential principles. Employing a qualitative, descriptive–analytical approach, this study draws on library research, jurisprudential content analysis, and field observations to address the following question: To what extent do the existing façades along Eram Street conform to the physical and spatial criteria derived from the principles of Shi'a jurisprudence? The findings demonstrate that, by translating abstract jurisprudential concepts into tangible physical criteria, a two-layer analytical model can be developed. The first layer comprises “indicator-generating principles,” such as lā ḍarar (the prohibition of harm), taslīṭ (the principle of ownership and authority), tasbīb (causation), and itlāf (destruction or liability for loss), which can be employed to assess safety, privacy and spatial boundaries, and resource efficiency. The second layer consists of “regulatory principles,” including nafy al-sabīl (the negation of domination) and maṣlaḥah (public interest), which serve to guide the preservation of authenticity and visual identity. The assessment of the Eram Street corridor indicates that the absence of a “jurisprudential conformity matrix” within regulatory and supervisory processes has resulted in significant conflicts, including obstruction of public passage, violations of ḥaqq al-nās (the rights of others), visual disorder, and light pollution. Accordingly, the study proposes the establishment of a specialized “Islamic Jurisprudence and Urban Landscape” committee within Qom Municipality, prioritizing the collective rights of pilgrims based on the principle of al-ahamm wa al-muhimm (the hierarchy of greater and lesser importance), and requiring the use of indigenous material patterns as a means of counteracting architectural domination and dependency, in accordance with the principle of nafy al-sabīl.فقه اسلامی به&zwnj;مثابه علمی نظام&zwnj;مند، چارچوبی کارآمد برای تدوین سنجه&zwnj;های هدایت و ساماندهی فضای شهری فراهم می&zwnj;آورد. بحران کنونی در سیمای شهری معاصر و دوری از الگوهای اصیل، ضرورت ارزیابی انطباق کالبدی نماها با مبانی فقهی را دوچندان کرده است. این پژوهش کیفی با روش توصیفی - تحلیلی و برپایه مطالعات کتابخانه&zwnj;ای، تحلیل محتوای فقهی و مشاهدات میدانی، درپی پاسخ به این پرسش است که نماهای موجود در خیابان ارم، تا چه میزان با شاخص&zwnj;های کالبدی مستخرج از قواعد فقهی شیعه انطباق دارند؟ یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد با تبدیل مفاهیم انتزاعی به سنجه&zwnj;های کالبدی، می&zwnj;توان مدل تحلیلی دو لایه&zwnj;ای تدوین کرد: نخست، «قواعد شاخص&zwnj;ساز» (نظیر لاضرر، تسلیط، تسبیب و اتلاف) جهت ارزیابی ایمنی، حریم و بهره&zwnj;وری منابع؛ و دوم، «قواعد تنظیم&zwnj;گر» (نظیر نفی&zwnj;سبیل و مصلحت) برای هدایت اصالت و هویت بصری. نتایج ارزیابی محور ارم حاکی از آن است که فقدان «ماتریس انطباق فقهی» در فرآیندهای نظارتی، منجر به تعارضاتی جدی نظیر سد معبر، تضییع حق&zwnj;الناس، آشفتگی بصری و آلودگی نوری شده است. درنهایت، تشکیل کمیته تخصصی «فقه و منظر شهری» در شهرداری قم، اولویت&zwnj;بخشی به حقوق عمومی زائران (قاعده اهم و مهم) و الزام به بهره&zwnj;گیری از الگوی مصالح بومی جهت مقابله با سلطه معماری بیگانه (قاعده نفی&zwnj;سبیل) پیشنهاد می&zwnj;گردد.

http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/53741