iics-140502150514050215052343CMV Verlagkhoffmann@cmv-verlag.comCMV VerlagIranian Islamic city studiesiics2228-639X122720251659Seyed MajidHashemi ToghroljerdiMajidKafaei GhayeniSaharAsadpoor12272025294510.61882/iics.48857.16.59.29http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/48857اردلان، نادر (۱۳۸۰) هنر معماری در ایران، تهران، سروش. افشین‌مهر، وحید و عباس غفاری و ریحانه زمانی (1400) «ارزیابی کیفیت آکوستیک در گنبدخانه نظام‌الملک مسجد جامع اصفهان»، پژوهش‌های معماری اسلامی، ۹(۲)، 123-140. https://doi.org/10.52547/jria.9.2.123. البوزجانی، محمد بن محمد (۱۳۶۹) هندسه ایرانی، ترجمه علیرضا جذبی، تهران، سروش. پرتو، شیده، نوروزبرازجانی، ویدا و میرشاه‌زاده، شروین (1401) «بررسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ادراک حس معنویت در فضای مساجد (مطالعه موردی: شش مسجد معاصر تهران)»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، ۱۲(۴۸)، 29-40. https://doi.org/10.22034/jiscs.2023.1056969. پیرنیا، محمدکریم (۱۳۸۶) سبک‌شناسی معماری ایرانی، تدوین غلامحسین معماریان، تهران، سروش دانش. پیرنیا، محمدکریم و زهرا بزرگمهری (۱۳۸۵) هندسه در معماری، تهران، سبحان نور. توسلی، محمد (۱۳۹۵) اصول و روش‌های طراحی شهری و فضاهای مسکونی در ایران: طراحی دسترسی، تهران، دانشگاه تهران. حلیمی، محمدحسین (۱۳۹۰) زیبایی‌شناسی خط در مسجد جامع اصفهان، تهران، قدیانی. حیاتی، حامد و مرضیه مرادی‌نافچی (1403) «ارزیابی هندسه فضایی مساجد تاریخی قم با تأکید بر معناشناسی محور»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال پانزدهم، شماره ۵۵، صص ۱۷- ۳۷. رحیم‌نیا، رضا و ناهید هلاکویی و سجاد موذن (1401) «بازخوانی عملکرد مناره با تکیه بر مضامین موجود در آیات کتیبه‌های قرآنی (نمونه موردی: مناره‌های شیوه رازی در ایران)»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال دوازدهم، شماره ۴۷، صص ۱۹- ۳۳. https://doi.org/10.22034/jiscs.2023.1041157. رضازاده، مجتبی و مجتبی ثابت‌فرد (1392) «بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی (مطالعه موردی: قصر خورشید و هندسه پنهان آن)»، هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، سال هجدهم، شماره ۱، صص ۲۹- ۴۴. https://doi.org/10.22059/jfaup.2013.36355. عالمی، بابک و صدیقه کمالی‌زارچی (1399) «نظام نیارش گنبدخانه کهن کاشان (گنبدخانه مسجد جمعه)»، هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، سال بیست¬وپنجم، شماره ۳، صص ۷۳- ۸۶. https://doi.org/10.22059/jfaup.2021.312670.672544. عزیزمقدم، محمدامین و سید مجید هاشمی‌طغرالجردی (1401) «معماری به مثابه فرهنگ: تحلیلی بر کاراکتر زاویه بصری در تطبیق‌پذیری فرهنگ و معماری فضاهای بینابین»، فصلنامه جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، سال چهارم، شماره ۲، صص ۱۰۹- ۱۲۷. کاشانی، غیاث‌الدین جمشید (۱۳۶۶) رساله طاق و ازج، ترجمه و تحقیق علیرضا جذبی، تهران، سروش. گنجنامه (۱۳۸۳) فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران: مساجد (ویراست دوم)، تهران، دانشگاه شهید بهشتی. ------ (۱۳۸۳) فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران: مساجد جامع (جلد ۱) (ویراست دوم)، تهران، دانشگاه شهید بهشتی. ------ (۱۳۸۳) فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران: مساجد جامع (جلد ۲) (ویراست دوم)، تهران، دانشگاه شهید بهشتی. ------ (۱۳۸۹) فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، دفتر دوازدهم: امامزاده‌ها و مقابر، تهران، دانشگاه شهید بهشتی. ------ (۱۳۹۴) فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، دفتر دوم: مساجد اصفهان (ویراست دوم)، تهران، دانشگاه شهید بهشتی. گنون، رنه (۱۳۶۵) سیطره کمیت و علائم آخرالزمان، ترجمه علی¬محمد کاردان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. مشهدی، علی و محمدرضا نامداری (1402) «تحلیل تطبیقی دگردیسی فرم در مساجد فاقد شبستان دوره صفوی و معاصر ایران (موردپژوهی: مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد الغدیر تهران)»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال سیزدهم، شماره ۵۰، صص ۵۱- ۶۳. معماریان، غلامحسین (۱۳۹۰) معماری ایرانی، تهران، سروش دانش. ----------------- (۱۳۹۹) معماری ایرانی: دستگاه‌شناسی، تهران، گلجام. مقیمی، محمد (1386) «روش موردکاوی و کاربردهای آن در علوم انسانی»، روش‌شناسی علوم انسانی، سال سیزدهم، شماره ۵۰، صص ۷۱- ۱۰۲. منتظر، بهناز و حسین سلطان‌زاده (1397) «بازتاب نقش پنج‌ضلعی منتظم در نقوش هندسی معماری اسلامی ایران»، مطالعات هنر اسلامی، سال چهاردهم، شماره ۳۰، صص ۱۵- ۴۰. https://sid.ir/paper/136760/fa. مسعودی‌اصل، بهزاد و احمد‌علی فرزین و شهره جوادی و ناصر براتی (1397) «مبانی معماری مقابر امام¬زادگان در ایران»، باغ نظر، سال پانزدهم، شماره ۶۴، صص ۵- ۱۴. https://doi.org/10.22034/bagh.2018.69476. مولوی، بهزاد و مسعود قاسم‌زاده (۱۳۸۱) بررسی هندسه در معماری گذشته ایران (دوران اسلامی)، تهران، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن. نجیب‌اوغلو، گلرو (۱۳۷۹) هندسه و تزیین در معماری اسلامی، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، تهران، روزنه. نوایی، کامبیز و کامبیز حاج‌قاسمی (۱۳۹۰) خشت و خیال، تهران، سروش. وحدت‌طلب، مسعود و فرهاد احمدنژاد (1397) «بررسی تجربی عوامل مؤثر در مطلوبیت زیبایی‌شناسانه تناسبات گنبدهای معماری ایرانی- اسلامی»، فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، سال چهارم، شماره ۱، صص ۱۶- ۲۷. https://doi.org/10.22034/jiscs.2023.1041157. وحدت‌طلب، مسعود و تورج هاشمی و سمیه قدیم‌زاده (1398) «مفهوم و زمینه‌های مختلف نمودیابی ظرافت در معماری: مطالعه موردی گنبد سلطانیه و مسجد شیخ لطف‌الله»، باغ نظر، ۱۶(۸۱)، ۳۹–۵۲. https://doi.org/10.22034/bagh.2019.176115.4042. Kharazmi, M., & Sarhangi, R. (2016) An analytical study of the methods of design and geometric constructions in architectural ornaments of the Friday Mosque of Forumad. Nexus Network Journal, 18 (1), 275- 310. Korsavi, S. S., & Aliabadi, M. (2015) Geometry and proportion of conical domes' plans in Iran: Reviewing case studies. Journal of Architectural Engineering Technology, 4 (1), 1000137. Sarhangi, R. (1999) The sky within: Mathematical aesthetics of Persian dome interiors. Nexus Network Journal, 1, 87- 98. YasamanGholamiMohsenKameli1227202512710.61882/iics.49282.16.59.1http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49282اتینگهاوزن، ریچارد و الگ گرابار (۱۳۸۳) هنر و معماری اسلامی (۱)، ترجمه یعقوب آژند، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت). ISBN 9789644594120. استیرلن، هانری (۱۳۸۱) دائره‌المعارف معماری جهان، ترجمه نادر روزرخ، تهران، فرهنگان. ISBN 9645558298. امیدواری، سمیه و مهدی حمزه‌نژاد و الهام امیدواری (۱۳۹۹) «تحلیلی بر گونه‌شناسی عناصر فضایی نیمه‌باز در معماری خانه‌های اسلامی (بررسی تطبیقی خانه‌های یزد (دوره قاجاری) و خانه‌های دمشق (دوره عثمانی))»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال یازدهم، شماره ۴۲، صص 19-۸۵. Dor: 20.1001.1.2228639.1399.11.42.2.3. بهشتی، محمد و مهرداد قیومی بیدهندی (۱۳۸۸) فرهنگ‌نامۀ معماری ایران در مراجع فارسی، جلد اول: اصطلاحات و مفاهیم، تهران، متن. ISBN 9467007523. پوپ، آرتور اپهام (۱۳۸۲) معماری ایران، تهران، اختران. حاج قاسمی، کامبیز (۱۳۷۵) گنجنامه، دفتر دوم: مساجد اصفهان، تهران، روزنه. ISBN 9789644572838. حائری مازندرانی، محمدرضا (۱۳۹۵) خانه، فرهنگ، طبیعت در معماری ایرانی، تهران، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری. ISBN 9786009018291. حیدری، علی‌اکبر و عیسی قاسمیان اصل و مریم کیایی (1396) «تحلیل ساختار فضایی خانه‌های سنتی ایران با استفاده از روش نحو فضا (مطالعه موردی: مقایسه خانه‌های یزد، کاشان و اصفهان)»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال هفتم، شماره 28، صص 21-33. https://sid.ir/paper/505298/fa. دی‌کی‌چینگ، فرانسیس (۱۳۹۵) معماری فرم، فضا، نظم، ترجمۀ گروه علمی آموزشی آکادمی تخصصی معماری، تهران، سروش دانش. ISBN 9786007099131. ذکاوت، کامران (1390) «جایگاه سازمان فضایی در طراحی شهری»، صفه، سال بیست¬ویکم، شماره 54، ص 107. Dor: 20.1001.1.1683870.1390.21.3.8.0. رازجو، مهرداد و متین، مهرداد و عقیل امامقلی (1399) «واکاوی تأثیرگذاری عناصر کالبدی مسکن روستایی غرب گیلان در راندمان عملکردی با استفاده از روش نحو فضا»، معماری و شهرسازی آرمانشهر، سال سیزدهم، شماره 32، صص 83-97. Doi: 10.22034/aaud.2020.135117.1568. رفیع‌زاده، ندا و بیژن رفیعی سرشکی و علی‌محمد رنجبر کرمانی (۱۳۸۳) فرهنگ مهرازی (معماری)، ایران، تهران، مرکز تحقیقات راه و مسکن. ISBN 9789647404020. عمید، حسن (۱۳۶۳) فرهنگ عمید، تهران، امیرکبیر. ISBN 9789640001790. کاظمی، لیلا و اکبری نامدار، شبنم، موسوی، میرسعید و حسن ستار ساربانقلی (1397) «مقایسه تطبیقی هندسه مسجد امام اصفهان و مسجد سلیمانیه استانبول بر اساس مفاهیم کهن‌الگویی»، نشریه معماری اقلیم گرم و خشک، سال ششم، شماره 8، صص 119-138. Dor: 20.1001.1.26453711.1397.6.8.6.6. تقی‌پور، ملیحه و علی‌اکبر حیدری و فاطمه کاکایی (1402) «بررسی مفهوم ارزش فضایی در خانه‌های سنتی ایران بر اساس دو عامل شیوه زندگی و تفاوت فضا (نمونه موردی: خانه افشاریان شیراز)»، نشریه معماری اقلیم گرم و خشک، سال یازدهم، شماره 17، صص 81-101. Doi: 10.22034/ahdc.2022.2765. قیومی بیدهندی، مهرداد (۱۳۸۷) «باغ‌های خراسان در تاریخ بیهقی»، صفه، سال چهل‌وششم، شماره ۱۷، صص ۵-۲۸. Dor: 20.1001.1.1683870.1387.17.2.1.7. کبیر صابر، محمدباقر و حامد مظاهریان و مهناز پیروی (۱۳۹۳) «ریخت‌شناسی معماری مسجد کبود تبریز»، مطالعات معماری ایران، سال سوم، شماره ۶، صص 5-۶ و۲۳. https://jias.kashanu.ac.ir/article_111729.html. مداحی، سید مهدی و غلامحسین معماریان (1395) «تجزیه‌وتحلیل پیکره‌بندی فضایی خانه‌های بومی با رویکرد نحو فضا (نمونه موردی: شهر بشرویه)»، مسکن و محیط روستا، سال سی¬وپنجم، شماره 156، صص 49-66. http://jhre.ir/article-۱-۸۴۶-fa.html. معماریان، غلامحسین (1381) «نحو فضای معماری»، صفه، سال دوازدهم، شماره 35، صص 74-۸۳. Dor: 20.1001.1.1683870.1381.12.4.1.2. ملایی شمس، وجیهه و علیرضا رضوانی و مجید میرزاوزیری (1400) «کاربرد و بسط نظریه گراف در روش نحو فضا تدوین مدل کاربردی تحلیل در معماری»، مرمت و معماری ایران، سال یازدهم، شماره 25، صص 15-36. Doi: 10.52547/mmi.1646.13990231. موسوی، سید محسن و محیا قوچانی (1401) «تأثیر جهت قبله بر سلسله¬مراتب حرکتی در مساجد با واکاوی در سبک‌های معماری ایرانی- اسلامی»، پژوهش‌های معماری اسلامی، سال نهم، شماره 4، صص 45-58. Doi:10.52547/jria.9.4.4. موسوی، محمود (۱۳۷۵) «یادمان خشتی کوه خواجۀ زابل و خلاصه‌ای از نتایج مطالعات و کاوش¬های انجام‌شده در آن»، در مجموعه‌مقالات کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، به کوشش باقر آیت‌الله‌زادۀ شیرازی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور. میراسلامی، مهسا و علی عمرانی‌پور (۱۴۰۱) «نقش شاخص های سازمان فضایی بر میزان اجتماع پذیری، باتأکید بر عوامل کالبدی- عملکردی در مساجد شهر قزوین»، هویت شهر، سال شانزدهم، شماره ۵۱، صص ۱۷-۳۲. Doi: 10.30495/hoviatshahr.2022.58576.11938. هادی‌پور مرادی، سهیلا و مژگان هادی‌پور مرادی (۱۳۹۵) «تجلی باورهای دینی و مذهبی در آثار معماری ایران و عثمانی، مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان و مسجد سلیمانیه استانبول»، مطالعات تاریخ اسلام، شماره ۳۰، صص 199-۲۲۵. Dor: 20.1001.1.22286713.1395.8.30.10.2. هدایتی، فاطمه و جمال‌الدین سهیلی و کمال رهبری‌منش (1401) «تبیین رابطه فضاهای بینابین با خوانایی محیط در مساجد جامع دوران سلجوقی به روش نحو فضا»، پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، سال پنجاه¬وپنجم، شماره 1، صص 249-274. Doi: 10.22059/jhic.2023.353887.654394. یوسف‌نیا پاشا، مجید و ماریا برزگر (۱۳۹۷) «ارزیابی نقش و کارآیی رفاق (ایوان) از دیدگاه استفاده‌کنندگان: فضای نیمه باز در خانه‌های روستایی مازندران»، مسکن و محیط روستا، سال سی‌وهفتم، شماره ۱۶۱، صص ۹۲-۷۷. DOI: 10.22034/37.161.77. Anar, Gürkan (2022) Isfahan and Istanbul in the early seventeenth century: Masjed-e Shah and Sultan Ahmed complexes, PhD Thesis of Boğaziçi University. https://www.academia.edu/91501761. Casale, Sinem Arcak (2023) Gifts in the age of empire: Ottoman-Safavid cultural exchange, 1500–1639, University of Chicago Press. ISBN 9780226820422. Freely, John (2011) A history of Ottoman architecture, WIT Press. ISBN 9781845645069. Güngörürler, Selim (2024) the Ottoman empire and safavid iran, 1639–1682: diplomacy and Borderlands in theearly Modern Middle east, Edinburgh University Press. ISBN 9781399510103. Hillier, Bill (2007) Space is the machine: a configurational theory of architecture, Space Syntax. ISBN 9780521560399. Hillier, Bill, & Hanson, Julienne (1989) The social logic of space, Cambridge university press. ISBN 9780521367844. Khanzadeh, Masoumeh (2024) Aesthetic and functional analysis of mosque entrance areas in Ottoman and Safavid Empires: a comparative study, Cogent Arts & Humanities, 11(1). Doi: 10.1080/23311983.2024.2313262. Manum, Bendik (2009) A-graph complementary software for axial-line analysis, In Proceedings of the 7th international space syntax symposium (Vol. 70, p. 1), Stockholm: KTH. ISBN 9789174153477. Mustafa, Faris Ali, Hassan, Ahmad Sanusi, & Baper, Salahaddin Yasin (2010) Using space syntax analysis in detecting privacy: a comparative study of traditional and modern house layouts in Erbil city, Iraq, Asian Social Science, 6(8)., 157. Doi: 10.5539/ass.v6n8p157. Namiri, Mahsa Esmaeili, & Sani, Rafooneh Mokhtarshahi (2017) Symbolic Meaning of Colours in Safavid and Ottoman Mosques, Journal of Shi'a Islamic Studies, 10, 91-123. Doi: 10.1353/isl.2017.0003. Nasution, Irham Walad, & Demirarslan, Deniz (2024) Comparative analysis of mosque spatial features in Turkey and Indonesia, Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (40), 1-50. Doi: 10.29228/TIDSAD.75291. Nourian, Pirouz (2016) Configraphics: graph theoretical methods for design and analysis of spatial configurations, A+ BE| Architecture and the Built Environment, (14), 1-348. Doi: 10.7480/abe.2016.14.1383. Haj Vaziri, Alireza, Goodarzparvari, Parnaz, & Baniardalan, Ismail (2021) comparative body analysis of Sheikh Lotfollah Mosque in Isfahan and Ahmed Mosque in Istanbul, Journal of Islamic Architecture, 6(3). Doi: 10.18860/jia.v6i3.10112. URL1: https://itto.org/iran/itemgallery/shah-mosque-isfahan. URL2: https://loibosphorus.com/the-blue-mosque-a-jewel-of-istanbuls-skyline. URL3: .https://itto.org/iran/attraction/shah-mosque-isfahan. URL4: https://www.wikiwand.com/en/articles/Blue_Mosque,_Istanbul. URL5: https://www.epersianhotel.com/mag/isfahan. URL6: https://rfab.uk/arcade-sultan-ahmed-mosque-istanbul. SalehehChartab MohammadiminougharehbaglouNegarSalehi Alamdari12272025698610.61882/iics.49828.16.59.69http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/49828بهشید، بابک و بهزاد بهلول‌نیری (1392) «مفهوم نقش‌و‌نگارها در سنگ‌قبرهای محوطۀ شهیدگاه بقعۀ شیخ‌صفی‌الدین»، همایش ملی باستان‌شناسی ایران، به ‌کوشش حسن هاشمی‌ زرج‌آباد و محمد‌حسین قریشی، بیرجند، دانشگاه بیرجند. https://civilica.com/doc/370762. جهانی شام‌اسبی، مجید و حسن ابراهیمی اصل و حسن ستاری ساربانقلی (۱۴۰۳) «توسعه و تحولات تاریخی معماری مجموعة آرامگاهی شیخ صفی‌الدّین اردبیلی در دوران معاصر»، مطالعات سیاسی- اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، سال هفتم، شماره 19، صص 110-136. https://www.sid.ir/paper/1363274/fa. حسینی، سید هاشم (1388) «بررسی روند شکل‌گیری مجموعه‌های آرامگاهی در معماری ایران دوران اسلامی: بنا بر آرا ابوسعید ابوالخیر»، معماری و شهرسازی (هنرهای زیبا)، شماره 38، صص 15-23. https://sid.ir/paper/154407/fa. خاک‌زند، مهدی و سعیده تیموری‌گرده (1394) «بررسی تأثیر آیین‌های عاشورایی بر منظر شهری و خاطرات جمعی از دیدگاه شهروندان»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره 19، صص 55-64. https://sid.ir/paper/496128/fa . دیماند، موریس اسون (1383) راهنمای صنایع اسلامی، ترجمۀ عبدالله فریار، چاپ سوم، تهران، علمی و فرهنگی. https://www.iranketab.ir/book/34495-a-handbook-of-muhammadan-art. شیشه‌گر، آرمان (1393) آرامگاه دو بانوی عیلامی از خاندان شوتور نهونته پسر ایندد، دورۀ عیلام نو، مرحلۀ 3 ب (حدود 585 تا 539 پ.م)، تهران، سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری (پژوهشگاه میراث ‌فرهنگی و گردشگری). http://library.aui.ac.ir/dL/search/default.aspx?Term=19901&Field=0&DTC=100. صابری کاخکی، سیاوش (1392) «ربط کیفیات تألیفی در ادراک معماری اسلامی ایران»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره 13، صص 73-80. https://sid.ir/paper/146777/fa . طلایی، سمیه و علی اکبری و مهدی حمزه‌نژاد (۱۳۹۹) «تحلیل پدیدارشناختی مکان قدسی در شهر ایرانی- اسلامی مبتنی بر انحای حضور عناصر چهارگانه در فضا؛ (مطالعه موردی: آرامگاه شاه‌نعمت‌الله ولی در شهر ماهان)»، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال بیست¬و چهارم، شماره ۱۱، صص 43-54. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2228639.1399.11.42.4.5. عسگری، نسیم و شهریار ناسخیان و محمدسعید ایزدی (1398) «خوانش ساختارِ معنایی و کالبدی حریم اماکن مقدس»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال دهم، شماره 38، صص 21-36. https://sid.ir/paper/526559/fa. فرهی فریمانی، مریم و مهدی حقیقت‌بین (1395) «واکاوی ادراک ایرانیان در مواجهه با طبیعت (مطالعه موردی: بررسی تولیدات علمی در رشته معماری منظر و حوزه هنر و معماری)»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال هفتم، شماره 24، صص 33-42. https://sid.ir/paper/517895/fa. کاظم‌پور، مهدی و مهدی محمدزاده و شهریار شکرپور (1399) «تحلیل نمادشناسی نقوش سنگ مزارات اسلامی موزه شهر اهر»، هنرهای تجسمی (هنرهای زیبا)، دوره 25، شماره 1، صص 71-86. https://sid.ir/paper/146777/fa. محمدی‌فر، یعقوب و مانا روحانی‌رانکوهی و جعفر مهرکیان و ویتو مسینا (۱۴۰۲) «گونه‌‌شناسی معماری آرامگاه‌‌های الیمائی»، مطالعات باستان‌شناسی پارسه، سال هفتم، شماره ۲۶، صص 97-118. http://journal.richt.ir/mbp/article-1-962-fa.html. Cellerino, A., & Foietta, E. (2018) The sanctuary and cemetery at Kal-e Chendar, Shami (Khuzestan, Iran). In Proceedings of the 11th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East. https://doi.org/10.2307/j.ctv10tq3zv.8. Dallai, M. (2020) The vaulted funerary hypogea in Mesopotamia between the second and first millennium BC: Localization and architectural features. EUT Edizioni Università di Trieste. http://hdl.handle.net/10077/30232. Ingraham, M. L., & Summers, G. (1979) Stelae and settlements in the Meshkin Shahr plain, northeastern Azerbaijan, Iran. Archäologische Mitteilungen aus Iran Berlin, 12. http://pascal-francis.inist.fr/vibad/index.php?action=getRecordDetail&idt=12590808. Ökse, A. T. (2005) Early Bronze Age chamber tomb complexes at Gre Virike (Period IIA) on the Middle Euphrates. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 339(1). https://www.jstor.org/stable/25066901. Wicks, Y. (2015) Bronze ‘bathtub’ coffins in the context of 8th–6th century BC Babylonian, Assyrian and Elamite funerary practices. Bronze ‘Bathtub’ Coffins in the Context of 8th–6th Century BC Babylonian, Assyrian and Elamite Funerary Practices. https://doi.org/10.2307/j.ctvr43kwr. Zalaghi, A. (2018) Digging up the past: Revisiting the Elamite underground vaulted tombs at Tappeh 497 (KS 53), Susiana Plain. In ELAMICA: Elam and its Neighbors – Recent Research and New Perspectives: Proceedings of the International Congress Held at Johannes Gutenberg University Mainz, September. https://doi.org/10.22034/PJAS.7.26.97. HamidrezaBahraniBahadorZamani1227202510312210.61882/iics.50228.16.59.103http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50228اسدپور، حمید (1398) «موانع تاریخی توسعه در دوره پهلوی»، پژوهش¬های تاریخی ایران و اسلام، سال سیزدهم، شماره 25، صص 213-238. DOI: 10.22111/jhr.2020.31045.2612. امیری، نورالدین (1379) بررسی عوامل مؤثر بر توسعه کالبدی (مطالعه موردی: بندر بوشهر)، پایان¬نامه کارشناسی¬ارشد شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، به راهنمایی محمد کبگانی، دانشگاه شیراز، ایران. بنیاد ایران‌شناسی شعبه بوشهر (1402) آرشیو اسناد و تصاویر، بوشهر. پدیدار، مجتبی (1393) اسنادی از اتاق بازرگانی بوشهر 1308-1333ه.ش، تهران، آبادبوم. چمنکار، محمدجعفر (1399) «تأثیر جنگ بین‌الملل دوم بر تنزل جایگاه اقتصادی بندر بوشهر»، پژوهشنامه تاریخ¬های محلی ایران، سال اول، شماره 17، صص 11-28. DOI: 10.30473/lhst.2021.7559. حبیبی، محسن (1383) از شار تا شهر، تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، تهران، دانشگاه تهران. حق¬پرست، گالیا (1400) «جنگ جهانی دوم و حضور متفقین در بندر بوشهر (1320-1323 ه.ش)»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال بیست¬وسوم، شماره 4، صص 31-50. DOR: 20.1001.1.17352010.1400.23.89.2.2. حميدي، جعفر (1384) استان زیبای بوشهر، بوشهر، شروع. ----------- (1395) فرهنگنامة بوشهر، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات. حیدری، جهانگیر (1389) بافت¬های فرسوده بوشهر و توسعه درون‌شهری، پایان¬نامه دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، به راهنمایی محمد سلیمانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت معلم تهران، ایران. ------------ (1392) «بررسی نقش دولت در پیدایش و توسعه کالبدی- فضایی بندر بوشهر»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات شهری، سال دوم، شماره 7، صص 47-60. رستگار، زکریا (1392) بوشهر تاریخ، سرزمین، فرهنگ، تهران، آبتین‌نگار. رفیعیان، مجتبی و گل‌کو گیاه¬چی (1400) «شناسایی و اولویت¬بندی شاخص¬های کیفیت محیطی در پهنه¬های ساحلی»، مطالعات شهری، سال دهم، شماره 37، صص 3-16. DOI: 10.34785/J011.2021.284. سعادت، محمدحسین (1390) تاریخ بوشهر، تهران، کازرونیه. شیخ¬نوری، محمدامیر (1391) خیزش جنوب (قیام ضد استعماری مردم بوشهر علیه تجاوز نظامی بریتانیا)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. طراحان رهاوند شهر (1392) طرح جامع بافت تاریخی- فرهنگی بوشهر، بوشهر، اداره کل میراث فرهنگی صنایع ‌دستی و گردشگری استان بوشهر. علی‌الحسابی، مهران و غلامرضا مرادی (1398) «مدل تصویر ذهنی ارزیابانه در ادراک محیط (مطالعه موردی: شهر بوشهر)»، تحقیقات جغرافیایی، شماره سی¬وچهارم، شماره 2، صص 269-280. DOI: 10.29252/geores.34.2.269. عنبرانی، حمید و مسعود فخار و حمید مقصودی (1366) طراحی شهری در بافت قدیم بندر بوشهر، بوشهر، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری. فلاح، مسعود (1400) تدوین چارچوب فضای شهری انعطاف¬پذیر در سواحل و لزوم کاربست آن در توسعه شهرهای ساحلی ایران (نمونه موردی: شهر نور یا بابلسر در شمال ایران)، پایان¬نامه دکتری تخصصی شهرسازی، به راهنمایی محمد مسعود، دانشگاه هنر اصفهان، ایران. فلور، ویلم (1387) ظهور و سقوط بوشهر (ترجمه حسن زنگنه)، تهران، طلوع دانش. ------- (1399) بوشهر شهر، جامعه و تجارت: 1797-1947م، ترجمه اسماعیل نبی¬پور، بوشهر، دانشگاه علوم‌ پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر. محمدی، مجتبی و حمید اسدپور (1401) «بلدیه بوشهر در دوران پهلوی اول، عملکرد، پیامدها و نتایج (1305-1320 ه.ش)»، پژوهشنامه تمدن ایرانی، سال چهارم، شماره 1، صص 138-161. DOI: 10.22103/JIC.2022.19828.1104. مدنی¬پور، علی (1396) طراحی فضای شهری نگرشی بر فرآیندی اجتماعی و مکانی، ترجمه فرهاد مرتضایی، تهران، سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران. مشایخی، عبدالکریم (1382) عیسویان در بوشهر، بوشهر، بنیاد ایران¬شناسی. --------------- (1386) خلیج‌ فارس و بوشهر: روابط سیاسی و اقتصادی ایران و اروپا در سال 1308ق-1339ق/ 1890م- 1900م، بوشهر، بنیاد ایران¬شناسی شعبه بوشهر و مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. مظفری¬زاده، علیرضا (1387) نسیمی از دفتر ایام: گوشه¬ای از تاریخ سیاسی- اجتماعی بوشهر در سال¬های 1327-1367 ه.ش، بوشهر، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران و بنیاد ایران¬شناسی شعبه بوشهر. --------------- (1396) تاریخ خاندان آل مذکور: حکمرانان بوشهر و بنادر جنوب (دفتر اول) (1148-1268 ه.ق/ 1114-1231 ه.ش)، تهران، صفحه سفید. مهندسین مشاور داض (1357) طرح جامع شهر بندر بوشهر، بوشهر، آرشیو سازمان مسکن و شهرسازی استان بوشهر. مهندسین مشاور شهر و برنامه (1381) طرح توسعه و عمران ناحیه بوشهر (شهرستان¬های بوشهر، دشتستان، تنگستان، گناوه، دیلم)، بوشهر، وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان مسکن و شهرسازی استان بوشهر. میرتقی، زهرا و علی احسانی¬مقدم (1395) بوشهر در آینه اسناد، قم، صحیفه خرد. نعمتی، نورالدین و شیوا تقوایی زحمت¬کش (1393) «تأثیر سیاست¬های اقتصادی دولت پهلوی بر اقتصاد بندر بوشهر 1304-1320 ه.ش»، پژوهش¬های ایران¬شناسی، سال چهارم، شماره 2، صص 123-142. DOI: 10.22059/jis.2015.56688. نظامی، غلامحسین (1390) مجموعه مقالات همایش ملی نقش اسناد در تاریخ‌نگاری استان بوشهر، جلد اول، زمزمه‌های روشن. Al-Ansari, F. (2009) Public open space on the transforming urban waterfronts of Bahrain: The case of Manama City (Ph.D. thesis), Newcastle University. (Link: https://theses.ncl.ac.uk/jspui/handle/10443/522). Al-Saud, L.E. & Goussous, J.S (2023) »Waterfront Urban Regeneration and Its Impact on Socio-cultural Activities (The Case of Jeddah Waterfront)«, International Conference on Silk Road Sustainable Tourism Development and Cultural Heri. 21-32. DOI: 10.1007/978-3-031-31027-0_3. Balsas, C (2024) »Exploring theoretical trends in placemaking: towards new perspectives in spatial planning«, Sustainabilit, 16, 1-13. DOI: 10.1108/JPMD-11-2017-0113. Brandeler, F. & Gupta, J. & Hordijk, M (2018) »Megacities and Rivers: Scalar Mismatches between Urban Water Management and River Basin Management«, Journal of Hydrology, 18, 1–32. DOI: 10.1016/j.jhydrol.2018.01.001. Chen, L. & Leng, H. & Dai, J. & Liu, Y. & Yuan, Z (2024) »Regeneration on Ecological and Historical Dimensions: Insight from a Unique Case in Beijing«, Land, 13(674), 1-27. DOI: 10.3390/land13050674. Clemente, M (2014) »Sea and city: Maritime identity for urban sustainable regeneration«, Territorio della Ricerca su Insediamenti e Ambiente, 11(2), 19-34. DOI: 10.6092/2281-4574/2095. Conzen, M.P (2013) »Substance, method, and meaning in urban morphology«, Urban Morphology, 17(2), 132-134. DOI: 10.51347/jum.v17i2.4566. Feng, J. & Hou, H (2023) »Review of Research on Urban Social Space and Sustainable Development«, Sustainability, 15(22), 1-26. DOI: 10.3390/su152216130. Geddes, I. & Chatzichristou, C. & Charalambous, N. & Ricchiardi, A (2024) »Agency within Neighborhoods: Multi-Scalar Relations between Urban Form and Social Actors«, Land, 13(269), 1-30. DOI: 10.3390/land13030269. Istrate, A. L., & Madfors, E (2024) »Research-by-design for nature-based riverfronts in socially complex urban areas: rethinking Liffey Boardwalk in Dublin«, Cities & Health, 1–12. DOI: 0.1080/23748834.2024.2381964. Kostof, S (1991) The City Shaped: Urban Patterns and Meanings. Boston: Bulfinch Press. Kropf, K (2001) »Conception of change in the built environment«, Urban Morphology, 5(1), 29-42. DOI: 10.51347/jum.v5i1.3891. Kropf, K. & Malfroy, S (2013) »What is urban morphology supposed to be about Specialization and the growth of a discipline«, Urban Morphology, 17(2), 128-131. Li, Z. & Luan, W. & Zhang, Z. & Su, M (2023) »Research on the interactive relationship of spatial expansion between estuarine and coastal port cities«, Land, 12(2), 371-385. DOI: 10.3390/land12020371. Liu, S. & Lai, S. & Liu, C. & Jiang, L (2021) »What influenced the vitality of the waterfront open space? A case study of Huangpu River in Shanghai, China«, Cities, 114, 1-10. DOI: 10.1016/j.cities.2021.103197. Lyu, C. & Yang, C (2023) »Study on the Complexity of Urban Waterfront Interface from the Perspective of Restorative Experience«, Design for Health, 77-91. DOI: 10.1007/978-3-031-36316-0_6. Madanipour, A (2007) Designing the city of reason: foundations and frameworks, New York: Routledge. Mandarino, A. & Brandolini, P. & Terrone, M. & Faccini, F (2024) »Effects of urbanization on river morphology in a Mediterranean coastal city«, Progress in Physical Geography: Earth and Environment, 48(5-6), 820-851. DOI: 10.1177/03091333241285538. Mandeli, K (2019) »Public Space and the Challenge of Urban Transformation in Cities of Emerging«, Cities, 95. DOI: 10.1016/j.cities.2019.102409. Novalia, W. & Suwarso, R. & Nurdin, I (2024) »Connecting place and multilevel governance for urban river restoration«, Territory, Politics, Governance, 1–26. (DOI: 10.1080/21622671.2024.2336608) Oudah, R. Ragab, T.& Shokry, M (2019) »Deriving Urban Design for Jeddah Corniche Developments: User-Preferences Approach«, Earth and Environment Science, 385. DOI: 10.1088/1755-1315/385/1/012049. Oliveira, V. & Monteiro, C. & Parttanen, J (2015) »A comparative study of urban form«, Urban Morphology, 19 (1), 73–92. DOI: 10.51347/jum.v19i1.4025. Pistone, I (2023) Urban coasts in socio-ecological transition a framework to analyse the city-sea interface (Ph.D. thesis), University of Naples Federico. (Link: https://theses.hal.science/tel-04123152v1) . Psathiti, C (2018) »A socio-spatial approach to morphological analysis of educational buildings in Cyprus«, In: Urban Morphology in South-Eastern Mediterranean Cities: Challenges and Opportunities. Proceedings of the CyNUM 1st Regional Conference, 247-260. Samaras, N. & Tsola, E. & Samaras, C. & Sapounakis, A (2024) »River Restoration and Revitalisation in Urban Areas: Exploring Opportunities for the Elassonitis River in Elassona, Greece«, WSEAS TRANSACTIONS ON ENVIRONMENT AND DEVELOPMENT., 20(5-6), 745-756. DOI: 10.37394/232015.2024.20.71. Scheer, B (2016) »The epistemology of urban morphology«, Urban Morphology, 20(1), 5-17. DOI: 10.51347/jum.v20i1.4052. Talamini, G. & Villani, C. & Shane, D. G. & Rossini, F (2022) »Of other waterfront spaces: mixed methods to discern heterotopias«, Landscape Research, 48(3), 375–395. DOI: 10.1080/01426397.2022.2147492. Teodosio, A (2022) »The city and the sea: Evolution and transformation of a controversial relationship«, Academia Turistica, 9(1), 5–18. DOI: 10.26493/2335-4194.12.23-30. Timur, U (2013) Urban Waterfront Regenerations. Intech Ope. DOI: 10.5772/55759. Tort-Donado, J. & Santasusagna, A. & Rode, S. & Vadrí, M (2020) »Bridging the gap between city and water: A review of urban-river regeneration projects in France and Spain«, Science of The Total Environment, 700, 1–10. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2019.134460. Viderman, T. & Knierbein, S. & Kränzle, E. & Frank, S. & Roskamm, N. & Wall, E (2022) Urban Space Unsettled In Ibid. (eds.) Unsettled. Urban Routines, Temporalities, and Contestations. New York: Routledge. DOI: 10.4324/9780429290237-1. Yuan, Y., & Lu, D (2024) »Shifting lakefronts: Alternative waterfront politics in Wuhan«, Journal of Urban Affairs, 1–21. DOI: 10.1080/07352166.2024.2368808. Wang, Y. & Liu, X. & Wang, J. & Dong, Q. & Yao, W. & Lin, D (2025) »Thermal comfort and urban microclimate response: A new thermal environment assessment model for waterfront spaces in historic ancient towns«, Energy and Buildings, 331, 1-42. DOI: 10.2139/ssrn.5021207. Westin, S (2016) The Paradoxes of Planning A Psycho-Analytical Perspective. London: Routledge. Xiang, J. & Yao, F. & Jiaxuan, S. & Haixiao, L (2025) »Measurement and influencing factors of urban waterfront street vitality from the perspectives of behavior and perception«, Environmental Research Communications, 7(1), 1-17. DOI: 10.1088/2515-7620/adaac8. Zhou, X. & Zhang, S. & Liu, Y. & Zhou, Q. & Wu, B. & Gao, Y. & Zhang, T (2022) »Impact of urban morphology on the microclimatic regulation of water bodies on waterfront in summer: A case study of Wuhan«, Building and Environment, 226, 1-12. DOI: 10.1016/j.buildenv.2022.109720. somayehomidvariJavadAghajani keshteli 12272025476810.61882/iics.50568.16.59.47http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/50568احمدزاده، فرید و مرضیه طالبی و علی اصغر سلحشور و مهدیه شواکندی (۱۳۹۸) «گونه‌شناسی و تحلیل تزیینات حجاری مسجد عتیق اصفهان در دوره‌های صفوی و قاجار»، فصلنامه علمی نگره، شماره ۴۹، صص 5-17. http://noo.rs/ttRs9. احمدی، زهرا (۱۴۰۱) «مطالعه تطبیقی معماری داخلی کلیساهای وانک و بیت‌اللحم با کلیساهای دوره باروک»، دوفصلنامه اندیشنامه معماری داخلی، سال دوم، شماره ۲، صص ۱3۵-115. http://noo.rs/E4uuy. افضل طوسی، عفت‌السادات و نسیم مانی (۱۳۹۲) «سنگاب‌های اصفهان، هنر قدسی شیعه»، باغ نظر، سال دهم، شماره ۲۷، صص 49- 60. http://noo.rs/K2kOU. الیاده، میرچا (۱۳۷۶) رساله در تاریخ ادیان، ترجمه جلال ستاری، تهران، سروش. جوادی، شهره (1393) تداوم نشانه‌ها و بقایای معماری مهری قفقاز در کلیساهای ارمنستان گرجستان، باغ نظر، 11 (31)، صص 33-44. https://www.bagh-sj.com/article_7840.html. حق‌نظریا، گمنام (۱۳۸۵) کلیساهای ارمنه جلفای نو اصفهان، ترجمه نارسس سهرابی ملایوسف، تهران، فرهنگستان هنر. حمزوی، یاسر (۱۳۹۱) «بررسی فن ساخت بخشی از تزیینات معماری اسلامی کلیساهای ارمنیان اصفهان»، مجله هنر، شماره ۱۶۳، صص 80-85. http://noo.rs/8LRFX. حسنعلی‌پورمند، حسن و فتانه سنگتراش (۱۳۹۸) «اندیشه یهودیان در ایجاد کنیسه (نمونه موردی: محله جویباره در اصفهان)»، فصلنامه هنر و تمدن شرق، سال هفتم، شماره ۲۶، صص5-20. https://doi.org/10.22034/jaco.2019.99672. خاکپور، مینو و فاطمه کاتب (۱۳۹۶) «بررسی تطبیقی معماری دینی در مسیحیت و اسلام با نقد نظریات تیتوس بورکهارت (مطالعه موردی: اصفهان)»، باغ نظر، سال چهاردهم، شماره ۵۰، صص 57-۷۰. http://noo.rs/OcL9O. دادمهر، منصور (۱۳۷۸) سقاخانه‌ها و سنگاب‌های اصفهان، اصفهان، گل‌ها. سبحانی حسینی، فاطمه و بهنام رجبی‌فر (۱۳۹۶) تقدس آب در ادیان الهی، کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و شهرسازی ایران معاصر، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/710374. صادقی‌نژاد، امیر و عباس مسعودی (۱۴۰۰) «مطالعه تطبیقی بناهای عبادی شریعت یهود و مساجد شریعت اسلام با تأکید بر روند شکل‌گیری نخستین بناها بر مبنای متون نظری و دینی»، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، شماره ۳۰، صص 17-42. http://noo.rs/H2QnD. طلایی، سمیه و علی اکبری و مهدی حمزه نژاد (۱۳۹۹) «تحلیل پدیدارشناختی مکان قدسی در شهر ایرانی- اسلامی مبتنی بر انحای حضور عناصر چهارگانه در فضا (مطالعه موردی: آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی در شهر ماهان)»، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، شماره ۴۲، صص 43- 54. http://noo.rs/wxEZv. کتاب مقدس (عهد عتیق و جدید) (1388) مترجم فاضل خان همدانی، ویلیام گلن و هنری مرتن، تهران، اساطیر. محمدی میلاسی، علیرضا (۱۳۹۹) «نقوش سنگاب امام‌زاده شاه سید علی اصفهان با تأکید بر مفاهیم و ساختار در هنر ایرانی»، هنر و تمدن شرق، سال هفتم، شماره ۲۶، صص 67-80. https://doi.org/10.22034/jaco.2019.99681. مخلصی، محمدعلی (۱۳۹۶) «پژوهشی در تاریخ و قدمت سنگاب تاریخی مسجد جامع عتیق شیراز»، فصلنامه علمی- فنی- هنری اثر، شماره ۷۸، صص 89-95. http://noo.rs/9GYed. نقره‌کار، عبدالحمید و ریحانه‌السادات طباطبایی یگانه (۱۳۹۹) «ارزیابی ابعاد مفهومی، عملکردی و کالبدی معماری کلیساهای صلیبی از منظر اسلامی»، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، شماره ۲۹، صص 37-۵۹. http://noo.rs/QYoWo. ولی‌بیگ، نیما و فرنوش ضیایی و نوشین نظریه (۱۳۹۶) «مطالعه مقایسه‌ای شیوه‌های پرکاربرد انتقال آب در بناهای سنتی (مطالعه موردی: شهر اصفهان)»، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال هفتم، شماره ۲۷، صص 29-40. http://noo.rs/uzWkq. هاشمی، سید رضا (۱۳۸۹) «سرنوشت شریعت در میان پیروان کلیسا»، نیستان ادیان و مذاهب، سال اول، شماره ۱، صص 101-۱۲۴. http://noo.rs/pLYzT. هنرفر، لطف‌الله (۱۳۴۵) «سنگاب‌های تاریخی اصفهان از دوره صفویه»، هنر و مردم، شماره ۵۲، صص 16-۲۰. http://noo.rs/FcjkX. Url1: https://www.patheos.com/blogs/davearmstrong/2021/09/the-tabernacle. Url2: https://community.logos.com/discussion/126638. Url3: https://www.jta.org/2022/01/26/global/in-spain-small-towns. Url 4: https://www-cilentoediano-it.translate.goog. Url5: https://www.irna.ir/news/85183875. Url6: @alipishgahi. Url7:https://www.google.com/search?source=lns.web.cntpubb&vsdim. Url78:https://fa.wikipedia.org/wiki. BehroozBadkoo122720258710210.61882/iics.51274.16.59.87http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274http://iic.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51274باقری، اشرف‌السادات (1386) نظریه‌هایی درباره شهرهای قلمرو فرهنگ اسلامی، انتشارات امیرکبیر. پورجعفر، محمدرضا و علی پورجعفر و سیما صفدری (1393) «انواع شهر اسلامی و اشاراتی به نحوه شاخص‌سازی در راستای شهری آرمانی- اسلامی»، پژوهش‌های معماری اسلامی، شماره 8، صص 1-17. http://jria.iust.ac.ir/article-1-269-fa.html . پورمحمدی، مرضیه و سید محسن حبیبی و سید حسین بحرینی و زهره داودپور (1401) «رد نظریه شهر اسلامي به عنوان فرم»، باغ نظر، سال نوزدهم، شماره 107، صص 99-110. https://1022034/BAGH/2021.256752.4710 . حاجی علی‌زاده، جواد و چمران موسوی و عطااله زرافشان (1395) «تحلیلی بر همبستگی بین الگوی حکمروایی شایسته شهری و میزان مشارکت شهروندی (مطالعه موردی شهر شیراز)»، نشریه فضای جغرافیایی، دوره شانزدهم، شماره 54، صص 237-260. https://sid.ir/paper/500428/fa. درخشه، جلال و سید مهدی موسوی‌نیا (1397) «مؤلفه‌های حکمرانی شایسته در سیرۀ حکومتی پیامبر اسلام(ص)»، پژوهش‌های علم و دین، دوره نهم، شماره 1، صص ۱-۲۸. https://elmodin.ihcs.ac.ir/article_3245_f59057b5e0c0c63588267ca0cbc4076a.pdf. رضایی، حسن و روح الله دهقانی و مهرداد کیانپور (1394) طراحی و تبیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های اساسی حکمرانی اسلامی (دولت معیار)، مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری تهران، بیجا. رفیعیان، محسن و محراب محرابی و دریانورد خضر (1401) «ارزیابی وضعیت شاخص‌های الگوی حکمرانی اسلامی در نظام مدیریت شهری ایران»، فصلنامه مدیریت اسلامی، شماره 3 (پیاپی 30)، صص 1-28. 20.1001.1.22516980.1401.30.6.6.5 .: https://doi زارعی، مجتبی و وحید آرایی (1400) «واکاوی و نقد الگوی حکمرانی خوب؛ تبیین شاخص‌های حکمرانی اسلامی مبتنی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره دهم، شماره 2، شماره پیاپی 37، تابستان، صص 7-25. https://doi.org/20.1001.1.23222573.1400.10.2.1.3. سبکتکین ریزی، قربانعلی و مجید روهنده و سید محمد سباطیان و احمد جعفری (1395) «رضایتمندی و مشارکت سیاسی- اجتماعی (مطالعه موردی: شهروندان شهر کرج)»، جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست¬وهفتم، شماره 3، صص ۹۷-116. http://doi:10.22108/jas.2016.20498. سبزه‌ای، محمدتقی و میلاد بگی و محمد مبارکی و جواد افشار کهن (1400) «پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران (پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی)»، دوره دهم، شماره 3، صص 117-141. https://doi.org/10.22108/srspi.2025.142322.2019 سیمبر، رضا و آزیتا ملکی (1398) «بایسته‌های حکمرانی و ایماژهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌الملل»، سیاست جهانی، سال هشتم، شماره 4 (پیاپی 30)، صص 267-300. https://sid.ir/paper/967644/fa. صالح‌نیا، علی و رضا احمدی (1401) «شناسایی و اولویت‌بندی چالش‌های حکمرانی در جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات راهبردی، سال بیست¬وپنجم، شماره 1 (95 پیاپی)، صص 89-126. https://20.1001.1.17350727.1401.25.95.4.1. عابدی درچه، محسن (1402) «مردمی‌سازی حکمرانی متعالی در اندیشه و راهبر امامین انقلاب اسلامی»، فصلنامه تخصصی حکمرانی متعالی، سال دوم، شماره 4، صص 68-106. عمران‌زاده، بهزاد و علی ماهوش محمدی ورنوسفادرانی (1403) «مقایسه و ارزیابی سطح برخورداری محلات کلانشهر تهران از امکانات و خدمات محله‌ای از منظر عدالت فضایی»، مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، سال پنجاه¬وششم، شماره 15، صص 101-131. فرزین پاک، شهرزاد (1383) «آموختنی‌های شهر، حکمرانی خوب چیست»، فصلنامه شهرداری‌ها، سال ششم، شماره 69. https://sid.ir/paper/444916/fa. فلاحت، سمیه (1390) «برساخت مفهوم «شهر اسلامی»»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال اول، شماره 3، صص 35-45. https://sid.ir/paper/177339/fa. قاسمی سیانی،‌ محمد و ایرج قاسمی و حسین حیدری (1399) «تدوین چارچوب مفهومی برنامه‌ریزی مشارکتی محله‌محور در شهرهای ایرانی (مطالعه موردی: محله‌های سیروس، جوادیه و هفت‌چنار شهر تهران)»، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، سال یازدهم، شماره 41، صص 41- 83. 20.1001.1.2228639.1399.11.41.4.3https://doi.org/. قاضی‌زاده، علیرضا (1400) «شکاف حکمرانی در نظام اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات راهبردی، سال بیست-وچهارم، شماره 4 (94 پیاپی)، صص 155-185. . https://sid.ir/paper/1008725/fa قندهاری، محمد و علیرضا عندلیب و زهراسادات سعیده زرآبادی (1403) «شاخص‎های حکمروایی شهری بر اساس اصول دین اسلام»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال سی¬ونهم، شماره ۳، صص ۳۲۹-۳۳۷. http://georesearch.ir/article-1-1632-fa.html . کلانتری خلیل‌آباد، حسین و مهدی حقی‌ و ‌محسن دادخواه (1393) «مؤلفه‌های اجتماعی الگوی شهرسازی ایرانی و اسلامی»،‌ فصلنامه نقش جهان، سال چهارم، شماره 1، صص 17-26. https://doi.org20.1001.1.23224991.1393.4.1.6.0 ./ لیریائی، لیلا و حسن اسماعیل‌زاده و رومینا سیاح‌نیا (1403) «حکمروایی خوب؛ ابزاری برای توسعه پایدار مناطق حفاظت‌شده (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده اشترانکوه لرستان)»، پژوهش‌های محیط‌زیست، شماره 30، صص 249-266. . https://doi:10.22034/eiap.2025.217511. مسعودی‌پور، سعید (1404) «درآمدی بر حکمرانی مدیریت آسیب اجتماعی تکدی‌گری بر ‏اساس آموزه‌های دینی»، مطالعات حکمرانی اسلامی، سال اول، شماره 1، صص 167-213. doi: 10.22081/jislamicgo.2025.71113.1011 . https:// لیتکوهی، ساناز و سپیده سنجری (1393) «مقایسه معیارهای کیفیت زندگی شهری در نظریات معاصر و مفاهیم استخراج شده درخصوص شهر اسلامی بر مبنای علل چهارگانه معماری»، پژوهش‌های معماری اسلامی، سال اول، شماره 2، صص 41- 64. . http://jria.iust.ac.ir/article-1-144-fa.html مولایی، ‌اصغر (1399) «واکاوی اصول و راهبردهای تحقق شهر ایرانی- اسلامی»،‌ مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 44، صص 1-18. 20.1001.1.22286853.1399.11.44.1.6 نقی‌زاده، محمد (1389) «تأملی در چیستي شهر اسلامی»، مطالعات شهر ایرانی- اسلامی،‌ شماره 1،‌ صص 84-105. Elder, N., A. H. Thomas, and D. Arter (1982) The consensual democracies? The government and politics of the Scandinavian states. Oxford, UK: Martin Robertson. 0855204230, 9780855204235. Jones, B. D., and L.W. Bachelor (1986) The sustaining hand: Community leadership and corporate power. Lawrence: University Press of Kansas. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-349-14408-2_11. Keating, M. (1991) Comparative urban politics. Aldershot, UK: Edward Elgar. . Lehtonen, T. (2010) Ethical governance from a citizen’s point of view: a Care-Ethical approach. Ethical Governance: A Citizen Perspective, Public Management, 39, 28-41. . Mollenkopf, J. H. (1983) The contested city. Princeton, NJ: Princeton Univ, Press. . Salminenو Ari (2010) Ethical Governance A Citizen Perspective VAASAN YLIOPISTON JULKAISJA https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-476-328-8. https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-476-328-8. Seyyed Baqeri, S. K. (2023) The Place of the Right of Criticism in Islamic Governance from the Perspective of the Holy Qur'an. Governance in the Quran and Sunnah, 1(0), 64-92. Doi:10.22081/JGQ.2023.74921. . Doi:10.22081/JGQ.2023.74921. Yin, Robert. K. (2016) Qualitative Research from Start to Finish. Second Edition, the Guilford Press. https://eli.johogo.com/Class/Qualitative%20Research.pdf.. https://eli.johogo.com/Class/Qualitative%20Research.pdf.