مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مطالعات شهر ایرانی-اسلامی 2228-639X 13 48 2023 5 30 Investigating the factors affecting on the perception of the sense of spirituality in mosques بررسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ادراک حس معنویت در فضای مساجد (مطالعه موردی: شش مسجد معاصر تهران) 29 40 fa شیده پرتو دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ویدا نوروزبرازجانی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران شروین میرشاهزاده دانشگاه آزاد اسلامی، تهران 2021 12 4 The mosque is one of the most important and special buildings of Muslims in Islamic countries and the introduction of new theoretical fields into architecture, such as the subject of the atmosphere, opens new windows for designers, which may be able to cover what has been lacking in recent years in the design and construction of mosques. This study is formed by asking the question what are the effective components on creating the spiritual atmosphere of mosques from the perspective of the audience and its purpose is to read the atmosphere of contemporary mosques in Tehran based on the lived experience of audiences. The research method is based on the Grounded theory and the analyzes is based on the systematic coding method of Strauss and Corbin with the help of Max QD software.In order to measure the extracted components, six mosques in the contemporary geography of Tehran were selected and paired analysis and comparison on the parameters of the studied samples was done by an expert questionnaire by Expert Choice software.The most important findings and conclusions of the research show that the spiritual atmosphere of mosques, based on the lived experience of the audience, is influenced by 9 main components. Each has its own weight value. Among the found components, proportions are in the first rank and the components of light, sound, color, materials, decorations, access and position are in the next ranks, respectively. مسجد از مهم‌ترین و خاص‌ترین بناهای مسلمانان در کشورهای اسلامی است و لزوم مطالعات در حوزه نظری پیرامون گنجینه دیرینه فرهنگ و معماری ایرانی‌اسلامی بر کسی پوشیده نیست. واردشدن حوزه‌های جدید نظری به معماری، مانند موضوع اتمسفر، دریچه‌ای جدید به‌سوی طراحان باز می‌کند که شاید بتوان با تأمل در آن، آنچه را که در سالیان اخیر، طراحی و ساخت مساجد با فقدان آن روبرو است، پوشش داد. این پژوهش با طرح این پرسش که مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ایجاد اتمسفر معنوی مساجد از دیدگاه مخاطبین چه هستند؟ شکل‌گرفته است و هدف آن خوانش اتمسفر مساجد معاصر تهران مبتنی بر تجربه زیسته مخاطبان آنها است. روش پژوهش بر اساس نظریه ‎داده‌بنیاد و تحلیل‌ها به روش کدگذاری سیستماتیک اشتراوس و کوربین با کمک نرم‌افزار MaxQDA بوده است. جهت سنجش مؤلفه‌های استخراج‌شده، شش مسجد در جغرافیای معاصر تهران انتخاب گردیده و توسط نرم‌افزار Expert Choice، تحلیل و مقایسه زوجی بر روی پارامترهای نمونه‌های مورد مطالعه از طریق پرسش‌نامه خبرگان انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اتمسفر معنوی مساجد، مبتنی بر تجربه زیسته مخاطبین، تحت‌تأثیر نُه (9) مؤلفه اصلی قرار دارد که هریک دارای ارزش وزنی مخصوص به خود است. نتیجه‌گیری بحث نشان می‌دهد از بین مؤلفه‌های یافت شده، تناسبات، در رتبه اول و به ترتیب مؤلفه‌های نور، صدا، رنگ، مصالح، تزئینات، دسترسی و موقعیت، در رتبه‌های پس از آن جای دارند. از میان شش مسجد مورد مطالعه پژوهش حاضر، مسجد جامع شهرک غرب، اتمسفر معنوی مطلوب‌تری در ادراک مخاطبین خود ایجاد می‌نماید. http://iic.ihss.ac.ir/en/Article/Download/32523