مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مطالعات شهر ایرانی-اسلامی 2228-639X 17 63 2026 11 14 Developing a Religious Pedestrian Walkway Planning Model Using a Grounded Theory Approach. Studying the Axis from the Holy Shrine of Hazrat Masoumeh to the Holy Jamkaran Mosque, Qom تدوین الگوی برنامه‌ریزی پیاده‌راه مذهبی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد. مطالعه موردی محور حرم (حضرت معصومه(س) – مسجد مقدس جمکران، قم 57 80 fa ابوالفضل رضائی دانشگاه آزاد اسلامی واح آمل حسین کلانتری خلیل‌آباد جهاددانشگاهی مریم رزقی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت ا… آملی 2025 11 12 The corridor connecting the Holy Shrine of Hazrat Masoumeh (SA) to the Holy Jamkaran Mosque in Qom is one of the most heavily trafficked pilgrimage routes in Iran. Despite its prominent religious and social significance, it lacks a comprehensive and integrated framework for context-sensitive planning that addresses the corridor’s climatic and managerial characteristics and organizes pilgrims’ pedestrian movement. With an approximate width of 90 meters and an arterial function, the corridor accommodates large numbers of pilgrims on foot during major religious occasions, particularly the mid-Sha'ban celebrations. However, the construction of the boulevard has been accompanied by criticism concerning disruptions to the hierarchy of access, impacts on the spatial organization and heritage of the historic Qajar urban fabric, and extensive physical interventions. This study aims to develop an appropriate planning model for a religious pedestrian corridor along this route, employing a grounded theory approach. Data were collected through 30 semi-structured interviews with urban managers, religious authorities, traffic experts, business owners, residents, and pilgrims; systematic field observations under both normal and peak-demand conditions; and an examination of urban planning documents and schemes. Purposive sampling continued until theoretical saturation was achieved. The data were analyzed using MAXQDA through open, axial, and selective coding. The credibility of the findings was further enhanced through member checking, peer debriefing, and research auditing. The findings indicate that improving the quality of pilgrimage routes is not merely a physical intervention, but rather an interdisciplinary and multi-institutional process requiring synergy among managerial, religious, and social institutions. The conceptual model identifies climatic and physical, socio-cultural, service-related, managerial, and technological components as the principal dimensions of planning religious pedestrian corridors in pilgrimage cities. محور حرم مطهر حضرت معصومه (س) تا مسجد مقدس جمکران در شهر قم، به&zwnj;عنوان یکی از پرترددترین مسیرهای زیارتی کشور، با وجود جایگاه ممتاز مذهبی و اجتماعی، فاقد الگوی جامع و یکپارچه&zwnj;ای برای برنامه&zwnj;ریزی بومی و متناسب با ویژگی&zwnj;های اقلیمی و مدیریتی مسیر و سامان&zwnj;دهی حرکت پیاده زائران است. این محور با عرض تقریبی نود متر و نقش شریانی، در مناسبت&zwnj;هایی نظیر نیمه شعبان، پذیرای شمار زیادی از زائران پیاده است. احداث بلوار نیز با انتقاداتی درباره نقض سلسله&zwnj;مراتب دسترسی، تأثیر بر سازمان فضایی و میراثی بافت تاریخی قاجار و بروز مداخلات کالبدی گسترده همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی مطلوب برنامه&zwnj;ریزی پیاده&zwnj;راه مذهبی در این محور و با بهره&zwnj;گیری از رویکرد نظریه داده&zwnj;بنیاد انجام شده است. داده&zwnj;ها از طریق سی مصاحبه نیمه&zwnj;ساخت&zwnj;یافته با مدیران شهری، متولیان مذهبی، کارشناسان ترافیک، کسبه، ساکنان و زائران، مشاهده نظام&zwnj;مند میدانی در شرایط عادی و اوج تقاضا و بررسی اسناد و طرح&zwnj;های شهری گردآوری شدند. نمونه&zwnj;گیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و داده&zwnj;ها با نرم&zwnj;افزار MAXQDA و طی کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار یافته&zwnj;ها نیز با بازبینی مشارکت&zwnj;کنندگان، هم&zwnj;اندیشی همتایان و ممیزی پژوهش تقویت شد. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهند که ارتقای کیفیت مسیرهای زیارتی صرفاً اقدامی کالبدی نیست، بلکه فرآیندی میان&zwnj;رشته&zwnj;ای و چندنهادی است که به هم&zwnj;افزایی نهادهای مدیریتی، مذهبی و اجتماعی نیاز دارد. مدل مفهومی پژوهش، مؤلفه&zwnj;های اقلیمی و کالبدی، اجتماعی و فرهنگی، خدماتی، مدیریتی و فناورانه را به&zwnj;عنوان ابعاد اصلی برنامه&zwnj;ریزی پیاده&zwnj;راه مذهبی در شهرهای زیارتی معرفی می&zwnj;کند.

http://iic.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/52054